Waarom stress de belangrijkste reden is voor het negeren van persoonlijke gezondheid en geluk

Laatst bijgewerkt: 3 februari 2026

In de vorige blog schreef ik dat het onderwijssysteem niet als eerste oorzaak wordt genoemd voor de prestatiedruk die jongeren ervaren. In deze blog zoom ik in op de oorzaken die volgens volwassen Nederlanders juist wél bovenaan staan.

De inzichten hieronder komen uit de rapportage “Inzicht in prestatiedruk door het Nederlandse publiek” van Samenwerkende GezondheidsFondsen. Het onderzoek is uitgevoerd onder 1500 Nederlanders van 18 jaar en ouder.
https://www.gezondegeneratie.nl/wp-content/uploads/2023/06/33067.-SGF-Inzicht-in-prestatiedruk-rapportage-5-december-2022-2.pdf

Let op: dit artikel is bedoeld als informatie en praktische tips, geen medisch advies. Als je klachten lang aanhouden of je dagelijks leven beïnvloeden, bespreek het met je huisarts.

Het begint vaak bij stress, en dat is logisch

Stress is volgens de SGF rapportage een belangrijke negatieve factor voor hoe mensen hun eigen gezondheid en leven waarderen. Stress kan komen door school of opleiding, maar ook door je thuissituatie, social media, geldzorgen of toekomststress.

En stress doet iets met je keuzes. Onder stress wordt je wereld kleiner. Je denkt sneller in moeten, snel, nu, straks, en je kiest minder makkelijk wat goed is voor je gezondheid. Daardoor verdwijnen dingen die je juist helpen, zoals slaap, bewegen, rust, buiten zijn, en echte gesprekken, als eerste uit je agenda.

Wat volwassenen in Nederland zien bij jongeren

Een meerderheid van de Nederlanders is zich bewust van problemen rond mentale gezondheid bij jongeren. Tegelijk schat slechts een klein deel de mentale gezondheid van jongeren in als goed tot heel goed. In de rapportage staat ook dat dit lager is dan hoe mensen hun eigen mentale gezondheid inschatten.

Verder valt op welke oorzaken volwassen Nederlanders het vaakst noemen voor mentale problemen bij jongeren:

• hoog scherm en social media gebruik

• zorgen over de toekomst, zoals studieschuld, klimaat en huizenprijzen

• prestatiedruk en sociale druk

Dit zijn dus geen losse thema’s. Het is een mix die samen een constant gevoel kan geven van aan staan.

Extra achtergrond vanuit De Gezonde Generatie:
https://www.gezondegeneratie.nl/nieuws/prestatiedruk-op-jeugd-is-ongezond-hoog-vindt-meerderheid-nederlanders/

Het gevoel van te veel moeten als kern

Volgens de respondenten in de SGF rapportage is het gevoel van veel te moeten op een dag de belangrijkste oorzaak van hoge prestatiedruk bij jongeren.

Wat daar vaak onder zit:

• prestatiecultuur in de maatschappij

• scheef beeld dat jongeren op social media consumeren

• hoge verwachtingen vanuit ouders

• een slechter toekomstperspectief

• maakbaarheidsdenken, het idee dat je alles kunt bereiken als je maar hard genoeg werkt

• druk die jongeren zichzelf opleggen

• druk vanuit leeftijdsgenoten en de angst om buiten de boot te vallen

Wat ik hier belangrijk aan vind: het gaat niet alleen om school. Het gaat om een systeem van verwachtingen en vergelijking, waarin je het gevoel kunt krijgen dat je in alles goed moet zijn, en altijd opnieuw.

Waarom stress vaak leidt tot het negeren van gezondheid en geluk

Als je hoofd vol zit met moeten, gebeurt er meestal dit:

1. Je komt in overleven, niet in kiezen

2. Je prioriteert wat urgent voelt, niet wat belangrijk is

3. Je gaat door op wilskracht, totdat je systeem protesteert

En dan komt het gevolg dat ook in de toelichting van respondenten terugkomt: er is minder ruimte om jezelf te ontdekken, jezelf te zijn, fouten te maken en keuzes te maken die echt bij je passen.

Dat is precies waarom dit thema bij Like Charlie past. Mentale gezondheid gaat niet alleen over praten als het slecht gaat. Het gaat ook over hoe we leven, kiezen en verbinden als het druk is.

6 praktische stappen om stress minder leidend te maken

Hier zijn zes stappen die klein beginnen, maar vaak snel verschil maken.

1) Maak je moeten lijst zichtbaar

Schrijf alles op wat je vandaag denkt te moeten doen. Daarna zet je achter elke regel:

• moet ik echt, of voelt het zo

• wat gebeurt er als ik dit morgen doe

Alleen dit geeft vaak al ruimte.

2) Kies één niet onderhandelbare basis

Kies één ding dat je gezondheid beschermt, elke dag.
Voorbeelden: 7 uur slaap, 20 minuten wandelen, één echte maaltijd, één gesprek.

3) Zet een grens op prikkel tijd

Kies twee vaste check momenten voor social media. Buiten die momenten blijft je telefoon uit zicht.

Als je wil, pak je Nationale Offline Dag als startpunt om dit te oefenen:
https://netwerkmediawijsheid.nl/activiteit/nationale-offline-dag/

4) Maak je wereld kleiner als je hoofd te groot wordt

Kies één persoon die veilig voelt en zeg één zin eerlijk.
Bijvoorbeeld: ik voel veel druk en ik wil het even delen.

5) Maak keuze stress kleiner

Als je blijft twijfelen, beperk je opties tot 3 en zet een deadline. Goed genoeg kiezen is vaak gezonder dan perfect kiezen.

6) Plan herstel alsof het een afspraak is

Herstel is geen extra. Herstel is onderhoud.
Zet één herstelmoment in je agenda voor deze week. Wandeling, sport, rust, buiten zijn, of niets.

Wat dit met Like Charlie te maken heeft

Like Charlie is er om mentale gezondheid bespreekbaar te maken en het gesprek op gang te brengen en te houden. Als stress en prestatiedruk ervoor zorgen dat je jezelf vergeet, dan willen wij juist helpen om terug te gaan naar wat klopt.

Bekijk alle T shirts met verhaalprints:
https://www.likecharlieclothing.com/collections/t-shirts

Ontdek het vragenspel om makkelijker open gesprekken te voeren:
https://www.likecharlieclothing.com/collections/vragenspellen

Lees ons verhaal en wie Charlie is:
https://www.likecharlieclothing.com/pages/het-verhaal

FAQ

Hoe weet ik of stress mijn keuzes aanstuurt

Als je vooral leeft op urgentie, weinig herstelt, slechter slaapt en je hoofd vol blijft. Dan is het tijd om kleiner te plannen en basis te beschermen.

Waarom voelt het alsof ik altijd achterloop

Omdat je brein onder druk sneller vergelijkt en sneller tekort ziet. Dat is een stressreactie, geen waarheid.

Wat is de snelste manier om meer rust te voelen

Kies één herstelactie van 20 minuten, zet je telefoon uit zicht, en doe iets fysieks zoals wandelen. Daarna voelt kiezen vaak makkelijker.

Wanneer is hulp zoeken verstandig

Als stress, angst of somberheid weken aanhoudt of je dagelijks functioneren beïnvloedt. Start bij je huisarts.
Jongeren: https://www.injebol.nl/
Volwassenen: https://mindhulplijn.nl/

Bronnen

Samenwerkende GezondheidsFondsen, Inzicht in prestatiedruk door het Nederlandse publiek, rapportage
https://www.gezondegeneratie.nl/wp-content/uploads/2023/06/33067.-SGF-Inzicht-in-prestatiedruk-rapportage-5-december-2022-2.pdf

De Gezonde Generatie, nieuws over prestatiedruk en oorzaken volgens Nederlanders
https://www.gezondegeneratie.nl/nieuws/prestatiedruk-op-jeugd-is-ongezond-hoog-vindt-meerderheid-nederlanders/